Tranquilla. Alles komt in orde.

Ze volgde haar man naar Toscane, zonder plan, zonder Italiaans. Toch bouwde Lies Defever (46) er een leven én een onderneming op. Olijfolie en regels die niemand kent in een land dat haar veranderde: Italië.

Het was niet haar idee. Lies woonde in een prachtig nieuw huis dicht bij Gent, runde samen met haar man een succesvol verzekeringskantoor en had geen enkele reden om te vertrekken. Tot haar man op een dag thuiskwam met een beslissing die hij helemaal alleen had genomen: de zaak werd verkocht, en hij wilde naar Italië verhuizen. Lies wist van niets. Ze was dan wel medezaakvoerder, maar werd niets gevraagd.

“Een week lang was ik helemaal ondersteboven”, zegt ze. “Maar toen heb ik de klik gemaakt en beslist: oké, ik volg.” Ze noemt de Lies van toen ‘volgzaam’, maar van dat onderdanige vrouwtje is ondertussen weinig meer over. Typisch Lies had ze een week later al een volledige criterialijst opgesteld om hun nieuwe thuis te zoeken. Met de afstanden tot een stadje, de scholen, de ruimte voor een B&B en - ze wist zelf niet precies waarom - een bestaande olijfgaard. In december 2021 kochten ze een domein van tien hectare in de Maremma, het minder bekende en minder toeristische deel van Zuid-Toscane. Een groot oud boerenhuis in natuursteen, twee bijgebouwen die moesten gerenoveerd worden, en een olijfgaard. In juli 2022 vertrokken ze: Lies, haar man en twee tieners, zonder dat een van hen vieren één woord Italiaans kende.

Vier plannen. Vijf geometra’s. Zero antwoorden.

Italië liet meteen haar ware gezicht zien. Voor de verbouwing van de bijgebouwen tot agriturismo werkten ze samen met een architect uit Rome. Er kwamen vier opeenvolgende plannen, telkens aangepast door nieuwe regels, andere interpretaties en wisselende ambtenaren. De ene geometra - in Italië een soort landmeter/architect, bevoegd voor bouwaanvragen en technische attesten - vertelde hen één ding. De volgende zei iets helemaal anders. Bij de gemeente hing het er van af van wie er die dag achter het loket zat. “Als ik dat thuis in België vertelde, geloofden ze me gewoon niet”, zegt Lies. Als ondernemer is dat niet alleen een ongemak, het kost letterlijk geld. Lies moest al drie keer van boekhouder wisselen.

Telkens ontdekte ze achteraf dat er iets niet in orde was, ook al had ze uitdrukkelijk gevraagd om haar op de hoogte te houden. Zo bleek onlangs nog dat ze haar thuisadres als officiële stockageplaats had moeten registreren, omdat ze van daaruit olijfolie verzendt. Niemand had haar dat ooit verteld. “Er zijn zoveel regeltjes en zoveel dingen die je niet zelf in orde kunt maken, en waar je dus per definitie een technicus of specialist voor nodig hebt. Echt voor de domste dingen. De enige manier om met alles in orde te zijn, is betalen. Steeds maar betalen.” Een voorbeeld: Lies koopt biologisch gecertificeerde olijfolie aan, dat staat zwart op wit op haar facturen. Maar om ‘biologisch’ op haar eigen etiket te mogen zetten, moet ze jaarlijks nog eens duizend euro betalen aan een erkende controle-instantie. De olie is aantoonbaar bio, maar zonder die extra betaling mag je het niet vermelden.

Van olijfgaard naar sommelier

Net toen het definitieve plan voor de agriturismo klaar was, liep het huwelijk stuk. Lies bleef, stortte zich op de olijfgaard en legde zich volledig toe op het snoeien, de agronomie en alles wat er bij komt kijken. Ze volgde ook een opleiding tot olijfoliesommelier en ontdekte dat dit haar echte passie was.

Het domein was gelukkig snel verkocht. In Italië staan huizen soms tien of vijftien jaar te koop, dus dat was verre van vanzelfsprekend. Maar ook zonder eigen grond wilde Lies al die kennis niet verloren laten gaan. Ze volgde extra cursussen, werd lid van een officieel testpanel in Firenze (cfr. Annapo, erkend door de Regio Toscane) en staat vandaag op de lijst van de officiële olijfolieproevers van de regio. Zo groeide Oliva Tranquilla: vanuit de Maremma, vanuit die eerste olijfgaard en de passie die ze er ondanks alles had gevonden. Zo’n testpanel werkt op vraag van producenten, aankopers of de regio zelf. Alle degustaties gebeuren bovendien blind. Soms haalt de regio flessen rechtstreeks van supermarktschappen om ze te testen. De uitkomst is telkens opnieuw verrassend: in de overgrote meerderheid van de gevallen is wat er als extra vergine verkocht wordt helemaal geen extra vergine olie.

Ironisch genoeg kennen Italianen zelf dat onderscheid nog het minst. “We spreken altijd over dé olijfolie, maar het is net als bij wijn, daar heb je ook wit, rosé, schuimwijn, …. Op mozzarella gebruik ik mijn Tranquilla bijvoorbeeld nooit, die is veel te sterk. Daarvoor kies ik liever een Siciliaanse olie.” Laat een Italiaan voor het eerst een premium olie proeven naast wat hij van thuis kent en de reactie is altijd dezelfde: ze vallen van hun stoel van verbazing. Lies’ markt zit dan ook voornamelijk in Vlaanderen en Nederland.

Zia Madeleine: een B&B waar olijfolie centraal staat

Uiteindelijk verhuisde Lies van de Maremma naar de Chianti, dicht bij Firenze, Siena en Pisa. De locatie is bewust gekozen: dicht genoeg bij de grote steden om te verkennen, rustig genoeg om echt te vertragen. In de Maremma kon ze maar drie maanden per jaar toeristen ontvangen, hier kan dat het hele jaar.

Ze leerde hier ook haar huidige partner Alessandro kennen, professor en onderzoeker aan de universiteit van Firenze. Hij is gespecialiseerd in voeding, in het bijzonder olijfolie, wijn en granen. Samen openen ze binnenkort Zia Madeleine, een kleine B&B met twee kamers. Alessandro kookt ‘s avonds voor wie wil blijven eten en gebruikt daarbij enkel lokale en seizoensgebonden producten. Olijfolie staat altijd centraal, van het ontbijt tot het avondeten. Lies organiseert ook workshops: hoe proef je olijfolie, hoe herken je een echte extra vergine, hoe pair je de juiste olie bij elk gerecht. Ook zuurdesembrood bakken met de antieke granen van de lokale molen in Montespertoli staat op het programma.

Ondernemen als vrouw in een patriarchaal land

Over één ding is Lies bijzonder duidelijk: ondernemen als vrouw in Italië is een verhaal apart. Het huis is van haar, ze betaalt alles zelf en neemt ook alle beslissingen. En toch kijken vaklui en ambtenaren instinctief naar Alessandro als er iets moet uitgelegd worden. “Het huis is van mij. Ik betaal alles alleen. En toch willen ze met mijn partner spreken, niet met mij.” Alessandro is overigens de eerste die dat betreurt. Hij is zelfs actief in een organisatie die opkomt voor vrouwenrechten. Maar zelfs dan nog sust hij haar soms met een ‘Calma, calma, tranquilla’ als ze er iets van zegt. “Zelfs de man die het begrijpt, zegt soms gewoon dat het hier nu eenmaal zo is.”

Minder luxe, meer leven

Zou ze het opnieuw doen? “Ik zou niet opnieuw vertrekken in die omstandigheden. Op persoonlijk vlak heb ik er een grote prijs voor moeten betalen. Maar voor al de rest? Absoluut. Ik voel me hier beter thuis. Ik heb veel minder luxe dan vroeger in België, maar ik ben zoveel gelukkiger.”

Italië heeft haar veranderd. Ze is kalmer geworden, rustiger, minder direct. Ze heeft geleerd om dingen los te laten die ze niet kan controleren. “Als je niet kunt relativeren en je niet kunt aanvaarden dat de dingen hier nu eenmaal gaan zoals ze gaan, dan kun je hier niet wonen. Dan maak je jezelf gek.” Dat klinkt als een waarschuwing, maar het is ook een uitnodiging. Want wie bereid is om te veranderen, zegt Lies, die krijgt meer terug dan verwacht.

---

Lies Defever verkoopt haar premium olijfolie Tranquilla online en runt de kleine B&B Zia Madeleine in Montespertoli - olivatranquilla.com. Met het project Own Your Oil helpt ze expats betere olijfolie te maken.