Lessen uit het Finse bos

Langlaufen naar de toekomst van houtbouw, het begon voor Tomas De Landsheer in Finland. Niet in de drukte van klassieke studieoorden, maar tussen uitgestrekte bossen, bevroren landschappen en een cultuur waar bouwen met hout nog diep verankerd zit. Met een Fayatbeurs trok de jonge Vlaamse ingenieur-architect naar de Aalto University waar hij het Wood Program volgde, vastberaden om zich te verdiepen in een andere manier van bouwen. Wat volgde, was meer dan een academisch traject. In het hart van het Finse bos leerde hij niet alleen ontwerpen met hout, maar ook anders kijken: naar materiaal en naar de rol van de architect zelf.  
 

Van Alpenchalet tot houtbouw 

De kiem voor zijn architectuurpassie werd al vroeg gelegd. Familievakanties in de Alpen, waar traditionele houten chalets naast technische skiliften stonden, maakten indruk. “Die combinatie van traditie en technologie fascineerde mij. Ik zocht een richting die beide verenigt en dat leidde mij naar de opleiding ingenieur-architect.  
Tijdens mijn studies groeide ook mijn kritische blik: waarom ligt in België de nadruk zo sterk op beton en staal, terwijl duurzame materialen zoals hout nauwelijks aan bod kwamen? Beton- en metaalconstructies kregen alle aandacht en studiepunten, terwijl houtbouw zich beperkte tot één les. Gelukkig is er een transitie gaande en werd de master grondig hervormd.” Zijn Erasmuservaring in München werd één langgerekt kantelpunt. Daar ontdekte hij de wereld van houtbouw, een passie die sindsdien zijn volledige traject bepaalt. 

Finland: tussen bos en bouw 

Vandaag specialiseert Tomas zich verder in Finland, dat vaak gezien wordt als hét houtbouwland, maar hij nuanceert dat beeld: “Finland is vooral een koploper in bosbouw en houtverwerking. De echte innovatie in houtconstructies zit eerder in landen zoals Oostenrijk en Zwitserland. Toch is Finland uniek: met 75% bosoppervlakte, voornamelijk dennen, sparren en berken, en een economie die sterk leunt op hout, is de band met het materiaal diep verankerd in de cultuur.” Die context vormt de perfecte voedingsbodem voor zijn opleiding. Ook het programma was allesbehalve klassiek. Met slechts dertien studenten uit de hele wereld, was het een intens en internationaal traject. 

Leren door te doen 

Vanaf dag één was het hands-on: bomen kappen in Finse bossen, hout verwerken, ontwerpen én bouwen. “We gingen letterlijk de boom kappen waarmee we aan de slag gingen om er vervolgens zoveel mogelijk planken uit te halen. Heel holistisch. Je tekent iets boven, gaat naar beneden naar de schrijnwerkerij, test het meteen en komt terug met nieuwe inzichten. Die directe wisselwerking is ongelooflijk. De diversiteit binnen de groep is minstens even leerrijk. Studenten uit Azië, Zuid-Amerika en de VS brengen elk hun eigen visie mee, van Japanse houtverbindingen tot praktijkervaring uit familiebedrijven. Het is bijzonder om invloeden op te doen uit niet-Europese houtbouw, een totaal andere wereld: Japanse tempels staan er al eeuwenlang en ze maken dingen esthetisch mooier, zonder in te boeten op het functionele. Dat maakt het zo uniek. Je leert er niet alleen over hout, maar vooral hoe anders mensen denken en werken.” 

Cultuurshock en groei 

Het leven in Finland vroeg om een grotere aanpassing. De stilte, de introversie en het belang van rust en natuur staan in schril contrast met het Belgische leven. “Stilte is in Finland geen ongemak, maar een teken van verbondenheid. Dat was in het begin wennen.” Ook de saunacultuur maakte indruk. Niet als luxeproduct, maar als essentieel onderdeel van het dagelijks leven. “Het gaat niet om prestatie, maar om luisteren naar je lichaam. Die mindset zou ik graag ooit naar Vlaanderen brengen.” Finland leert hem niet alleen anders bouwen, maar ook anders leven. Weekends staan in het teken van familie, natuur en eenvoud. Vakanties spelen zich af in een ‘mökki’: een afgelegen hut zonder luxe, maar met rust en verbondenheid.  

Finland op z’n best 

Winterdagen in Finland kunnen adembenemend zijn, weet Tomas: “Op dagen bij -30°C, een volledig bevroren zee en een strakblauwe hemel, kan je er langlaufen op het ijs en genieten in een saunacontainer met uitzicht op de ijszee. Vooraf boek je een slot en krijg je een code. Finland op zijn best. Voor een frisse duik is een klein gat in het ijs gemaakt. Het is voor deze momenten dat de Finnen leven. Blij dat ik dit enkele maanden kon delen met mijn vriendin Flore, die aanvankelijk meeverhuisde. We woonden voor het eerst samen en het was één groot avontuur, waarbij het elke dag een klein feest was. Maar omdat ze geen Fins sprak, vond ze geen werk in de architectuur. Na de kerst keerde ze terug en ging ze in eigen land aan de slag als stabiliteitsingenieur.” 

Felbegeerde nummer 

Die intense ervaringen stonden soms wel in contrast met de praktische realiteit van het leven ter plaatse. Achter de magie schuilde een minder zichtbare kant van het emigreren. “Als Europeanen dachten we makkelijk te kunnen verhuizen, maar niets is minder waar. Alles begint met een persoonlijk rijksregisternummer, waarvoor een permanent adres nodig is. Voor tijdelijke verblijven gelden andere, onduidelijke procedures waar nauwelijks informatie over te vinden is. Pas na anderhalve maand hadden wij dat felbegeerde nummer, geen dag te vroeg, want zonder kom je nergens: geen internet, doktersbezoek, tandarts of tweedehands spullen. Hoewel alles nadien een stuk vlotter verliep, vraagt integreren meer geduld en voorbereiding dan je denkt.” 

Meer dan architectuur 

Wat begon als een academische keuze, groeide uit tot een diepgaande persoonlijke ervaring. “Je leert hier niet alleen een vak, maar ook jezelf kennen. Je leert omgaan met verschillen, met stilte, met andere perspectieven. En dat is misschien wel de grootste winst van dit avontuur. De technische kennis is waardevol, maar het vermogen om met mensen uit totaal verschillende culturen samen te werken, neem ik voor de rest van mijn leven mee.” 

Ambassadeur 

“Ik ben bijzonder dankbaar dat dit traject mogelijk wordt gemaakt dankzij de steun van de Vlaamse overheid. Die kans neem ik met overtuiging op door mijn rol als ambassadeur actief te vervullen. Zo wil ik onder meer de Finse expertise in houtbouw introduceren in de Vlaamse architectuursector en bijdragen aan een vruchtbare uitwisseling van kennis. Precies daarin wordt de meerwaarde van de Fayatbeurs tastbaar: het verbinden van ideeën, mensen en praktijken over grenzen heen. Die rol ligt me goed. Als Fayatlaureaat ben je immers niet alleen student, maar ook vertegenwoordiger van Vlaanderen in het buitenland. Via netwerkevents en initiatieven met diplomatieke en economische partners draag je actief bij aan het versterken van het internationale imago van Vlaanderen als een innovatieve en open regio,” besluit Tomas. 
 

meer info over Fayatbeurzen: fdfa.be